De stikstofaanpak

De natuur versterken en het de kans geven zich te herstellen, daar moet de stikstofaanpak aan bijdragen. Dat is vastgelegd in de Wet Stikstofreductie en Natuurverbetering, die op 1 juli 2021 in werking trad. Het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering moet ervoor zorgen dat de stikstofreductiedoelen worden behaald. Het behalen van die doelen helpt om de staat van onze natuur op orde te brengen.

Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering

Het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering wordt ontwikkeld samen met provincies en andere betrokken bestuursorganen. Op 16 juli 2021 werd bekend hoe het programma er in grote lijnen uit komt te zien. Daarvoor heeft het ministerie van LNV een contourennota van het programma naar de Eerste en Tweede kamer gestuurd. Het definitieve programma wordt naar verwachting na de zomer van 2022 vastgesteld.

Wat doen we?

Om de Europese natuurdoelen te kunnen halen moet de stikstofneerslag in Natura 2000-gebieden sterk verminderen. Daarom zijn er stikstofreductiedoelen opgesteld. In 2025 moet voor tenminste 40% van de stikstofgevoelige natuur in deze gebieden de kritische depositiewaarde (KDW) niet meer worden overschreden. In 2030 moet dit 50% zijn en in 2035 74%. De KDW is de grens waarboven het risico bestaat dat de kwaliteit van een habitat significant wordt aangetast door de stikstofneerslag. 
In het coalitieakkoord van Kabinet-Rutte IV is afgesproken dat deze doelstelling wordt vervroegd: in 2030 moet minimaal 74% (in plaats van 50%) van de stikstofgevoelige natuur in beschermde Natura 2000-gebieden een gezond stikstofniveau hebben.

Dit aangepaste doel wordt ook doorgevoerd in de wet Natuurbescherming. In deze wet is vastgelegd dat de stikstofreductiedoelen moeten worden bereikt. Dit zijn de zogeheten omgevingswaarden waarvoor een resultaatsverplichting geldt voor het Rijk. Dat betekent dat als de stikstofneerslag te weinig daalt, er extra maatregelen kunnen worden genomen. Om dat in de gaten te houden, zijn er tussendoelen opgesteld. Zo kunnen we zien of de maatregelen genoeg resultaat opleveren om de einddoelen te halen.

Ook moet de natuur sterker worden. In de Natura 2000-gebieden zijn er habitats die gevoelig zijn voor stikstof. Om deze habitats te versterken worden er in deze gebieden verschillende maatregelen genomen. Zo blijven deze habitats op orde of kunnen ze herstellen.

Hoe doen we dat?

Bronmaatregelen per sector

Op 24 april 2020 is een pakket maatregelen gepresenteerd om de stikstofuitstoot per sector terug te dringen. Deze maatregelen moeten de stikstofuitstoot bij de bron aanpakken. Een deel van het pakket is in uitvoering, een ander deel is nog in ontwikkeling.

Herstelmaatregelen natuur 

Naast maatregelen om te komen tot stikstofreductie worden er ook maatregelen genomen om de staat van onze natuur op orde te krijgen. In het Programma Natuur geven het Rijk en de provincies aan hoe zij samen met de terreinbeherende organisaties werken aan natuurherstel.

Aanpak buitenland

Het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering richt zich ook op het buitenland. Onderdeel hiervan is het maken van afspraken met buurlanden om samen te werken bij het aanpakken van het stikstofprobleem. En het ontwikkelen van een aanpak om te zorgen dat de nationale (stikstof)belangen terugkomen in internationale dossiers.

Evaluatie en natuurdoelanalyses

Om de effecten van de maatregelen te evalueren, wordt er veel gemeten en onderzocht. De staat van de natuur wordt per gebied met de zogeheten natuurdoelanalyses in kaart gebracht. Deze natuurdoelanalyses laten zien in welke gebieden het goed gaat en in welke gebieden extra maatregelen nodig zijn. Voor de stikstofreductiemaatregelen wordt gemeten of de hoeveelheid stikstofneerslag genoeg daalt. Is dit niet het geval, dan zijn er extra maatregelen nodig.

Samenwerking met provincies

Elk natuurgebied is anders, en vraagt om een andere stikstofaanpak. Om zoveel mogelijk natuurwinst te behalen, zal de stikstofaanpak per gebied worden uitgewerkt.

De provincies spelen een belangrijke rol bij de gebiedsgerichte uitwerking van de stikstofmaatregelen. Zij presenteren in juli 2023 de gebiedsplannen, waarin zij per gebied in kaart brengen hoe zij de stikstofmaatregelen gaan uitvoeren.

Nieuwe plannen
Inmiddels heeft het ministerie van LNV ook nieuwe plannen bekend gemaakt. De kern daarvan is de natuur versneld herstellen en het landelijk gebied toekomstbestendig maken. Hiervoor is een versnelling en vergroting van de stikstofaanpak aangekondigd. Lees hier meer.