Maatregel Gerichte Aankoop en beëindiging veehouderijen

Status: in uitvoering

Wat houdt de maatregel in?

De Maatregel Gerichte Aankoop en beëindiging veehouderijen geeft provincies de mogelijkheid om piekbelasters aan te kopen. Piekbelasters zijn veehouderijen met een hoge stikstofbelasting op Natura 2000-gebieden. Deelname aan de maatregel door veehouderijen is altijd vrijwillig.  
Door piekbelasters aan te kopen kunnen provincies doelgericht stikstofneerslag verlagen daar waar dat het hardst nodig is. Dat maakt het mogelijk om ook gericht te werken aan natuurherstel van stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Wanneer de stikstofneerslag van die gebieden op een gezonde grens zit, komt op termijn ook ruimte beschikbaar voor nieuwe ontwikkelingen.

Wat levert het op?

Het kabinet stelt 480 miljoen euro beschikbaar aan provincies voor het aankopen van veehouderijen. Door deze maatregel kan de stikstofneerslag naar verwachting dalen met ongeveer 12 mol per hectare per jaar. 

Wat is de stand van zaken?

Het eerste deel (ook wel 'tranche' genoemd) van de Maatregel Gerichte Aankoop en beëindiging (voorheen Regeling Provinciale Aankoop Veehouderijen) wordt op dit moment door provincies uitgevoerd met een budget van €228 miljoen euro. Op 24 december 2021 is de gewijzigde regeling voor de eerste tranche in de Staatscourant gepubliceerd. De wijzigingen – inclusief budgetophoging met € 133 miljoen euro resterende middelen van de Saneringsregeling varkenshouderij – gelden met terugwerkende kracht voor de hele eerste tranche. Met de wijzigingen worden de subsidievoorwaarden ruimer en wordt het naar verwachting aantrekkelijker voor veehouderijen om deel te nemen aan de regeling. De aanpassingen bieden provincies ook meer mogelijkheden om veehouderijen aan te kopen. 

Eind 2021 is een tussentijdse evaluatie van de eerste tranche afgerond. Mede op basis van deze evaluatie wordt de tweede tranche van de regeling voorbereid. Het is de bedoeling om dan ook het verplaatsen van bedrijven mogelijk te maken voor ondernemers die niet willen stoppen, maar elders – op grotere afstand van stikstofgevoelige natuur – als veehouder duurzaam verder willen. Naar verwachting moet daarbij dan wel sprake zijn van het overnemen van een bestaande veehouderij met productierechten. Overleg met de Europese Commissie over staatssteunkaders moet duidelijk maken of dit ook mogelijk wordt.  

De conceptregeling voor de tweede tranche stond van 10 mei tot 13 juni 2022 open voor  publieke consultatie. Na verwerking van de inspraak zal de regeling  in het najaar van  2022 voor provincies worden opengesteld. Dit is mede afhankelijk van het overleg met de Europese Commissie over de staatssteunkaders.

Wie kunnen gebruik maken van deze maatregel?

Alle provincies in Nederland kunnen op basis van de regeling budget aanvragen bij het Rijk voor de aankoop van veehouderijen. Veehouderijen die voor aankoop in aanmerking komen zijn de zogenaamde ‘piekbelasters’: veehouderijen met een relatief hoge stikstofbelasting op een stikstofgevoelig Natura 2000-gebied.