Over de Kamerbrief van 13 oktober 2020: vrijstelling

Wat betekent dat, vrijstelling voor de bouw? Mag er nu overal gebouwd worden?

Met de vrijstelling kunnen veel bouwactiviteiten weer doorgang vinden. Mogelijk hebben projecten wel voor andere aspecten met betrekking tot Natura 2000-gebieden een vergunning nodig. De noodzaak om nieuwe huizen te bouwen is heel groot. Daarbij is de uitstoot van stikstof in de bouwfase tijdelijk. Ook wordt er in de bouwsector steeds meer met innovatieve werktuigen gebouwd die veel minder stikstof uitstoten. Afgesproken is dat de hoeveelheid stikstof in Nederland gemonitord wordt en dat er in 2023 bekeken gaat worden wat dan de stand van zaken is. De kwaliteit van de natuur moet er dan op vooruit zijn gegaan.  

Hoe zit het met de vergunningverlening? Moet ik nog een vergunning aanvragen?

Voor de stikstofuitstoot in de bouwfase niet, maar het kan zijn dat er voor andere punten wel een vergunning nodig is, zeker als je bouwt in de buurt van de Natura 2000 gebied. Als een project een structurele depositie van stikstof een Natura 2000 gebied tot gevolg heeft en daarmee negatieve effecten veroorzaakt, is nog steeds een vergunning nodig. Omdat de structurele uitstoot bij woningen beperkt is, lost de vrijstelling voor de bouwfase veel op.

Mag je nu nog gewoon met dieselmateriaal bouwen?

Welke voertuigen worden ingezet is onder meer afhankelijk van aanbestedingseisen die de aanbestedende partij hanteert. Niet alle voertuigen kunnen direct zero-emissie gemaakt worden. Het al bestaande beleid zorgt ervoor dat in de komende jaren al een flinke emissiereductie plaatsvindt (schonere motoren, strengere emissie-eisen, vervanging oude voertuigen). Door het nemen van extra maatregelen komt hier nog een schep bovenop (daar is 500mln voor beschikbaar).

Wordt er onderscheid gemaakt naar woningbouw, utiliteitsbouw of infrastructuur?

Nee, de vrijstelling heeft betrekking op alle tijdelijke bouwactiviteiten. Alle bouw is vrijgesteld voor de bouwfase.

Er is ook geld beschikbaar gesteld (1 miljard voor 10 jaar), waar is dat voor?

Voor de komende drie jaar is er 100 miljoen euro per jaar beschikbaar voor stikstofreducerende maatregelen binnen de bouw. En voor de periode van 2024 tot 2030 200 miljoen. Dit geld zal besteed worden om de sector te stimuleren om categorie nul-emissie voer- en werktuigen aan te schaffen en de ombouw (retro-fit) naar emissiearme werktuigen.

Via innovatiesubsidies zal ingezet worden op de ontwikkeling en validatie van nul-emissie alternatieven in de categorieën werktuigen waar deze thans nog niet beschikbaar zijn, Ook zal de ontwikkeling van emissiearme bouw en bouwlogistiek met toepassing van bijvoorbeeld prefab en bouwhubs worden bevorderd. Verdere opschaling zal met hulp van aanbestedende rijksdiensten vorm krijgen.

Naast vermindering van de stikstofuitstoot zal dit pakket eveneens een belangrijke bijdrage leveren aan een efficiënter bouwproces en andere duurzaamheidsdoelen zoals klimaat en schone lucht. De verdere uitwerking van het pakket zal in het najaar in overleg met overheden, opdrachtgevers en de bouw plaatsvinden.

In 2023 wordt dit geëvalueerd en op basis van de evaluatie wordt besloten hoe de verdeling van de overige 500 miljoen gaat plaatsvinden.

De kenmerken van stikstofemissies die vrijkomen tijdens de bouwfase in combinatie met een verzekerde effectieve implementatie van een pakket aan bronmaatregelen rechtvaardigen de vrijstelling. De bouwfase kenmerkt zich door tijdelijke en steeds van locatie wisselende emissies. De depositiebijdrage van individuele projecten is zo per definitie niet structureel. Tevens geldt dat op landelijk niveau stikstofemissies voor bouwactiviteiten globaal gelijk blijven en slechts een klein aandeel vormen van de totale stikstofdepositie (circa 1,3 procent van de stikstofdeken). Omdat emissies van bouwactiviteiten grotendeels opgaan in de stikstofdeken waarvan de depositie plaatsvindt in heel Nederland worden uitstoot en reductie ook op dat niveau bezien.

Eerst werd alles stilgelegd, en nu kan ineens alles? Hoe zit dat? Schaden we met de bouw de natuur dan niet weer?

De uitstoot van stikstof in de bouwfase is beperkt én tijdelijk. En omdat er richting 2030 so wie so al over de hele linie minder zal worden uitgestoten door innovatie op verschillende terreinen is er ruimte. Daarnaast worden ook nog extra afspraken met de bouw gemaakt om toe te werken zo min mogelijk uitstoot.

Waarom moeten we dan op termijn emissiearm gaan bouwen, als er blijkbaar nu ook gebouwd kan worden?

Dat de hoeveelheid stikstof in Nederland veel minder moet is duidelijk. En alles wat daar structureel aan bijdraagt is belangrijk. Ondanks dat het verantwoord is om nu door te bouwen, moet je als bouwsector blijven streven naar zo min mogelijke bijdrage aan de stikstof uitstoot. Net als andere sectoren, moet ook de bouw bijdragen aan deze vermindering van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden. Daarmee draag je als sector ook bij aan een gezonde natuur.

Waar wordt in 2023 op geëvalueerd en welke factoren zouden tot wat voor bijstelling van het beleid kunnen leiden?

Er wordt gekeken of het structurele pakket op koers ligt om de verwachte stikstofreductie te halen. Bouwactiviteiten vinden door het hele land plaats, dus ook de stikstofuitstoot. De vermindering moet dan ook neerslaan op de totale stikstofhoeveelheid. Als dit niet het geval is, kan het zijn dat er een bijstelling van het beleid of een andere verdeling van de gelden plaatsvindt.

Ik lees ook de term ‘partiele vrijstelling’, wat wordt daarmee bedoeld?

Daarmee wordt bedoeld dat de bouw vrijstelling krijgt voor de bouwfase, dus niet voor de gebruiksfase. Daar moet nog steeds een vergunning voor worden aangevraagd. Als er dus een nieuwe fabriek wordt gebouwd, is die vrijgesteld voor de bouwfase, maar daarmee is niet gezegd dat de fabriek ook mag draaien. Dit hangt af van de uitstoot die de fabriek heeft.

En het gaat specifiek om vrijstelling voor stikstof uitstoot. Voor andere belemmerende factoren voor de natuur moet nog steeds vergunning/ontheffing worden aangevraagd.

Wat wordt bedoeld met tijdelijke bouwactiviteiten?

De vrijstelling betreft de bouw-, sloop- en aanlegactiviteiten. Met andere woorden het gaat hier alleen om de activiteiten in de bouwfase die geen vergunning meer hoeven aan te vragen voor de stifkstofdepositie. De gebruiksfase, bijvoorbeeld de uitstoot van een nieuwgebouwde wijk, blijft vergunningsplichtig als deze mogelijk significante negatieve effecten op Natura 2000 veroorzaakt.

Hoe zit het dan met stikstofruimte voor de gebruiksfase?

Stikstofruimte die nodig is voor de gebruiksfase van woningbouwprojecten kan op verschillende manieren worden verkregen. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk om extern te salderen met andere functies, en is er voor woningbouw ruimte beschikbaar uit het stikstofregistratiesysteem. De stikstofruimte die is ontstaan uit de snelheidsverlaging op de snelwegen en ruimte die nog ontstaat door de saneringsregeling varkenshouderij wordt hier in geregistreerd en is beschikbaar voor woningbouwprojecten.

Wanneer gaat de vrijstelling in?

De vrijstelling wordt van kracht als de wet en AMvB in werking treden.

Heeft de bouw tot nu toe dan stilgelegen? Is er tot nu toe nog niets gedaan?

Met de stikstofruimte die eerder dit jaar is ontstaan uit de snelheidsverlaging op snelwegen, zijn veel woningbouwprojecten al mogelijk gemaakt. Stikstofruimte die ontstaat uit de regeling warme sanering varkenshouderij zal ook deels beschikbaar komen voor woningbouwprojecten. Voor het wegnemen van specifieke knelpunten bij woningbouwprojecten kan daarbij ook nog de woningbouwimpuls benut worden.

Als woningbouwprojecten geen negatieve effecten op N2000 gebieden veroorzaken, kunnen deze vanuit stikstof bekeken ook al door gaan.