Natuurherstelmaatregelen

Waarom moeten de gelden voor natuurherstelmaatregelen binnen een zo korte termijn (1 jaar) uitgevoerd zijn? 

Het kabinet heeft voor natuurherstel in verschillende kamerbrieven financiële middelen aangekondigd. Op 19 februari 2020 is en eerste impuls aangekondigd van 125 miljoen voor maatregelen die bijdragen aan het verminderen van de stikstofgevoeligheid van de natuur en die op korte termijn tot uitvoering kunnen komen. Vervolgens is op 24 april is een stevige meerjarige impuls aangekondigd voor de periode 2021-2030 jaarlijks een bedrag te investeren in het versterken en intensiveren van het natuurbeleid. Met deze impuls, dat binnen enkele jaren oploopt naar langjarig € 300 miljoen per jaar, zet het kabinet een belangrijke stap op weg naar het behalen van de doelstellingen van de Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR-doelbereik).

Hoe zorg je voor een geïntegreerde aanpak van natuurherstel (de opgave voor natuurherstel is breder dan stikstof) en economische ontwikkeling? 

De opgave voor natuurherstel is inderdaad breder dan alleen verminderen van stikstofeffecten. Daarom werkt het kabinet, naast het verminderen van stikstofuitstoot en maatregelen voor natuurherstel, ook aan een meer natuurinclusieve ruimtelijke inrichting. Herstel en versterking van de natuur legt het fundament waarop economische en maatschappelijke activiteiten doorgang kunnen vinden.

Kunnen herstelmaatregelen genomen worden, zodat brongerichte maatregelen niet meer noodzakelijk zijn? 

Nee, naast het nemen van herstelmaatregelen is het ook nodig om brongerichte maatregelen te nemen. Herstelmaatregelen nemen zonder brongerichte maatregelen is ‘dweilen met de kraan open’, en zal niet kunnen leiden tot het behalen van de doelstellingen van de Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR-doelbereik).

Wat is het effect van plaggen op stikstof huishouding? 

Plaggen is in essentie een verschralingsmaatregel. Door te plaggen wordt de voedselrijke toplaag, waar de stikstof zich heeft opgehoopt, afgegraven en afgevoerd. 


Hoe is de koppeling met de Vogel- en Habitatrichtlijn en de monitoringsvereisten? 

De bescherming van Natura 2000-gebieden vindt zijn basis in de Vogel- en Habitatrichtlijn. Daarin is op Europees niveau afgesproken dat elk land in de EU zijn belangrijkste natuurgebieden beschermt. Bij toestemmingverlening voor projecten die tot stikstofdepositie kunnen leiden in deze gebieden moet daarom goed gekeken worden naar de effecten op stikstofgevoelige leefgebieden van beschermde soorten en stikstofgevoelige habitats. De staat van instandhouding van deze soorten en habitats in Nederland wordt gemonitord en 6-jaarlijks gerapporteerd conform de vereisten uit de Vogel- en Habitatrichtlijn.


Kunt u svp ingaan op het dilemma natuur-economie-herstelkosten en de baten van herstel? (Hoe verhouden de kosten zich tot de baten?) 

De stikstofaanpak heeft twee doelen: het herstellen van de natuur en het op gang brengen van de economische en maatschappelijke activiteiten. Vanwege de regelgeving is het herstellen van de natuur voor dat laatste noodzakelijk. Daar zitten ook kosten aan verbonden. Echter, als die kosten niet gemaakt zouden worden, ontstaat er veel minder ruimte om andere activiteiten weer op gang te brengen. En is uiteindelijk mogelijk nog veel kostbaarder.


Is er sprake van harmonie voor de te nemen maatregelen zoals voor stikstof, versnippering, verdroging wat in de Omgevingsvisie wordt uitgewerkt, waar alles samenkomt om te komen tot natuurinclusieve economische ontwikkeling? 

In de NOVI zijn natuur en biodiversiteit benoemd als ‘nationaal belang’. Het gaat daarbij o.a. om het realiseren van de Europese instandhoudingsdoelen en versterken van natuurlijk kapitaal. Het belang van natuur en biodiversiteit wordt in de NOVI op verschillende plekken benoemd, onder andere als aandachtspunt bij verstedelijking (groen in de stad), natuurinclusief bouwen en ontwerpen, natuurinclusieve landbouw, duurzame economische ontwikkeling. Het kabinet beoogt (economische) ontwikkeling van de leefomgeving samen te laten gaan met versterking van te beschermen waarden als gezondheid, landschap, waterveiligheid, natuur, cultureel erfgoed, leefomgevingskwaliteit en milieukwaliteit.


Het is een natuurlijk fenomeen dat natuur zich via pioniersoorten ontwikkeld tot een successie systeem, meestal bos. Is het behoud van deze pioniernatuur wel natuurlijk?

Nederland heeft via de Habitatrichtlijn de verplichting om de gunstige staat van instandhouding van verschillende natuurlijke habitats te behouden of te herstellen. Welke habitats dit zijn is vastgelegd in de bijlagen van de Habitatrichtlijn en dit kunnen óók pioniersvegaties zijn.

Aan welke gebieden gaan we prioriteit geven om aan natuurherstel en -verbetering te doen en waar we natuurinclusieve functies geven? We kunnen immers niet alles tegelijk doen. Zo heeft rijk in NOVI aangegeven dat nationale parken nieuwe stijl hier uitermate geschikt voor zijn.

Binnen het programma Natuur van Rijk en provincies is het voornemen dat, voor wat betreft de extra impuls voor natuurherstel en verbetering (2021-2030/ 300 mln. per jaar) deze gericht is op het optimaliseren van NatuurNetwerkNL/ Natuur2000 en het verbeteren van de kwaliteit buiten NNN/Natura 2000 ten behoeve van NNN/ Natura2000.    

Welke stikstof komt nu het meeste voor in de natuur gebieden NOx Of NH3?

Zowel stikstofoxiden (NOx, een verbinding van stikstof en zuurstof) en ammoniak (NH3, een verbinding van stikstof en waterstof) komen in de natuur terecht. Het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu  meet en berekent de depositie. Ieder jaar plaatst het RIVM een rapport over de ontwikkeling van de landelijk gemiddelde depositie op het Compendium voor de leefomgeving. Uit deze gegevens blijkt dat het merendeel van de depositie afkomstig is van ammoniak.

Onderzoek van natuurmonumenten ziet uitlaatgassen aan voor pesticiden. Is dit al verder uit gezocht?

Het gaat hier om een onderzoek van Natuurmonumenten en de Drentse bewonersorganisatie Meten=Weten, die na veld- en laboratoriumonderzoek een studie publiceerden naar bestrijdingsmiddelen in planten en in mest van schapen en runderen in acht Drentse natuurgebieden. In reactie op de persberichten over dit onderzoek heeft minister Schouten het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gevraagd het onderzoeksrapport te beoordelen en daarover advies uit te brengen. Naar verwachting verschijnt dit advies in de loop van de zomer.

Er komt € 3 mrd beschikbaar voor natuurherstel. Wie bepaalt de doelmatige inzet van deze middelen, m.n. bij natuurinclusieve maatregelen die ook andere doelen dienen.

Rijk en provincies werken aan het opzetten van een gezamenlijk programma Natuur met een doelmatige inzet van de middelen. Ze doen dit in samenspraak met medeoverheden , natuurbeheerders en andere maatschappelijke actoren. Het programma zal monitoring, rapportage en actualisatie momenten bevatten.

Is die 3 miljard dan alleen voor ontwikkeling stikstofgevoelige natuur, of breed voor biodiversiteit verhogende projecten?

De beschikbare middelen zijn beschikbaar voor het extra herstel en verbetering  in Vogel- en Habitat gebieden (Natura 2000) met specifiek aandacht voor stikstofgevoelige natuur.


Gaat LNV bij beoordeling van de staat van instandhouding van N2000-gebieden en overweging schrappen N2000-gebieden serieus kijken naar de oorzaken van de achteruitgang en het wegnemen van die oorzaken zoals stikstofdepositie en verdroging?

Bij het beoordelen van de staat van instandhouding wordt ook gekeken naar de verschillende drukfactoren die een invloed kunnen hebben op de natuurkwaliteit. zoals stikstofdepositie en verdroging. Er wordt momenteel een doorlichting uitgevoerd van Natura 2000-gebieden waarbij wordt bekijken welke Natura 2000-gebieden door omvang en ligging structureel zwak zijn of blijven en of er mogelijkheden zijn voor samenvoegen/herindelen van Natura 2000-gebieden

Webinar LNV
©LNV