Vragen en antwoorden Omschakelprogramma Duurzame Landbouw

Wat is het Omschakelprogramma Duurzame Landbouw?

Voor boeren en tuinders die willen omschakelen naar een duurzame manier van produceren is de financiering vaak een belemmering. Met het Omschakelprogramma ondersteunt het ministerie van LNV agrarische ondernemers bij het versneld extensiveren of omschakelen naar een meer duurzame en stikstofarme bedrijfsvoering. In totaal is hier 175 miljoen euro voor beschikbaar. 

Voor welke agrariërs is het omschakelprogramma bedoeld?

Het Omschakelprogramma richt zich op agrarische ondernemers, of samenwerkingsverbanden van ondernemers, met in de kern een gezond bedrijf met voldoende toekomstperspectief, die willen omschakelen naar een stikstofarme, meer extensieve en meer duurzame bedrijfsvoering. Het gaat daarbij om een wezenlijk andere bedrijfsvoering, bijvoorbeeld: een systeemveranderingen richting kringlooplandbouw, biologische landbouw of natuur-/landschapsinclusieve landbouw.
Om van de faciliteiten van het omschakelprogramma gebruik te kunnen maken, moet de ondernemer aan minimaal vijf van de acht onderstaande duurzaamheidsdoelen bijgedragen, waaronder in elk geval de emissiereductie van stikstof:

•   Emissiereductie stikstof

•   Reductie gebruik gewasbeschermingsmiddelen

•   Emissiereductie broeikasgassen

•   Emissiereductie nitraat       

•   Vergroten biodiversiteit     

•   Versterken duurzaam bodembeheer

•   Circulair veevoergebruik

•   Verbeteren dierenwelzijn/diergezondheid

Welke regelingen vallen onder het Omschakelprogramma en welk budget is daarvoor beschikbaar?

  • Het Investeringsfonds Duurzame Landbouw (Hiervoor is 70 miljoen euro in totaal beschikbaar, waarvan € 9 miljoen fondsvermogen voor een pilotfase van 12 maanden)
  • De Subsidieregeling Bedrijfsplan voor omschakeling (1,9 miljoen euro per jaar van 2021 t/m 2023)
  • De Regeling Demonstratiebedrijven (1,7 miljoen euro per jaar van 2021 t/m 2023)
  • De Werkkapitaalregeling (1,4 miljoen euro)

Vanaf wanneer en waar kunnen agrariërs zich aanmelden voor het omschakelprogramma?

Het eerste onderdeel van het programma, het Investeringsfonds Duurzame Landbouw (IDL), is sinds juli gestart met een pilotfase van in principe 12 maanden. Aanvragen voor het IDL kunnen worden ingediend bij het Nationaal Groenfonds.

De drie overige regelingen gaan later in het najaar van 2021 van start. Dat betreft de subsidieregeling  voor het opstellen van bedrijfsplannen voor omschakeling, de subsidieregeling voor het opstarten van demonstratiebedrijven, en de werkkapitaalregeling. Dan zal ook via RVO.nl meer informatie te vinden zijn.

Wat moet een agrariër doen om aanspraak te maken op het Investeringsfonds Duurzame Landbouw?

Agrariërs die in aanmerking willen komen voor financiering vanuit het IDL moeten een integraal bedrijfsplan indienen bij het Nationaal Groenfonds waarin duidelijk wordt met welke investeringen en maatregelen de ondernemer bijdraagt aan de duurzaamheidsdoelstellingen. Informatie over de exacte voorwaarden van het IDL en de beoordeling van de plannen, vindt u op de website van het Nationaal Groenfonds.

Wat houdt het Investeringsfonds Duurzame Landbouw in?

  • Het Investeringsfonds Duurzame Landbouw verstrekt langlopende achtergestelde leningen (risicodragend kapitaal) aan agrarische ondernemers die willen overstappen op een duurzame bedrijfsvoering. Deze leningen helpen om de totale financiering van de investeringen naar duurzaamheid rond te krijgen. Een private cofinanciering van de bank en/of een andere financier (bijv. crowdfunding of familielening)  is verplicht.
  • Het gaat daarbij om leningen die dus terugbetaald moeten worden.  Het IDL verstrekt de leningen onder gunstige voorwaarden (rente 1%, lange looptijden en flexibiliteit in aflossing).

Informatie over de voorwaarden en aanvraagprocedure voor de pilot van het Investeringsfonds kunnen ondernemers vinden bij het Nationaal Groenfonds.

Wat houdt de regeling Bedrijfsplan voor omschakeling precies in?

  • Deze regeling zal agrariërs ondersteunen bij het opstellen van een bedrijfsplan voor omschakeling. Dit stimuleert agrarische ondernemers om de omschakeling te maken op basis van weloverwogen, solide en sociaal, economisch en ecologisch goed onderbouwde plannen. Een solide uitgewerkt bedrijfsplan is bovendien nodig om in aanmerking te komen voor het investeringsfonds.
  • Via een subsidie zullen ondernemers aangemoedigd worden deze plannen op te (laten) stellen.
  • Hier is 1,9 miljoen euro per jaar voor beschikbaar in de komende drie jaar.
  • De verwachting is dat deze regeling vanaf 1 november 2021 wordt opengesteld. Voor informatie en het doen van een aanvraag kunt u dan terecht bij RVO.nl

Wat houdt de regeling Demonstratiebedrijven precies in?

  • Voor de verduurzaming van de land- en tuinbouwsector is het belangrijk dat nieuwe kennis en technologie daadwerkelijk in de praktijk wordt gebracht. Het ontbreken van dit soort concrete praktijkvoorbeelden en proefboerderijen blijkt vaak een belemmering bij de omschakeling naar een meer duurzame bedrijfsvoering. Boeren leren het meest van boeren, en tuinders van tuinders, door concrete voorbeelden te zien en over de desbetreffende technieken van gedachten te wisselen. Een demonstratiebedrijf kan daarin voorzien.
  • Om tegemoet te komen aan deze behoefte aan concrete praktijkvoorbeelden en proefboerderijen in de eigen omgeving zal subsidie worden verstrekt aan demonstratiebedrijven van een individuele ondernemer of een samenwerkingsverband van ondernemers.
  • Aan de subsidie zal een communicatieverplichting worden verbonden. Dat wil zeggen dat bedrijven in aanmerking komen voor subsidie als er activiteiten georganiseerd worden om kennis en ervaringen te delen met collega-ondernemers.
  • Hier is 1,7 miljoen euro per jaar voor beschikbaar in de komende drie jaar.
  • De verwachting is dat deze regeling vanaf 1 november 2021 wordt opengesteld. Voor informatie en het doen van een aanvraag kunt u dan terecht bij RVO.nl

Wat houdt de werkkapitaalregeling precies in?

  • Een omschakeling van een bedrijf gaat vrijwel altijd gepaard met tijdelijke extra kosten en/of tijdelijk mindere opbrengsten.
  • Met deze regeling gaat de overheid een borgstelling verlenen op bancaire financiering om ook de (extra) werkkapitaalbehoefte als gevolg van de omschakeling naar duurzaamheid beter financierbaar te maken.
  • Hiervoor is 1,4 miljoen euro beschikbaar gesteld.
  • Het streven is dat deze regeling vanaf 1 november 2021 wordt opengesteld onder het Borgstellingskrediet voor de landbouw. Voor informatie en het doen van een aanvraag kunt u dan terecht bij RVO.nl

Op basis van welke adviezen is dit Omschakelprogramma opgezet?

De contouren van het Omschakelprogramma Duurzame Landbouw zijn ontworpen op onder meer de input die het ministerie LNV van een groot aantal stakeholders heeft ontvangen. Bijvoorbeeld agrarische ondernemers, financiers, ketenpartijen, onderzoekers, natuurorganisaties en andere belanghebbenden. De adviezen van stakeholders kwamen bijvoorbeeld uit het rapport ‘Goed boeren kunnen boeren niet alleen’ van de Taskforce Verdienvermogen Kringlooplandbouw, het rapport ‘Kringlooplandbouw in de praktijk’ van het Louis Bolk instituut, en het rapport ‘Financiering transitie naar duurzame landbouw’ van Wageningen Economic Research en van Deltaplan Biodiversiteit.

Op basis van welke adviezen is dit Omschakelprogramma opgezet?

De contouren van het Omschakelprogramma duurzame landbouw zijn mede het resultaat van de input die het ministerie LNV van een groot aantal stakeholders heeft ontvangen. Bijvoorbeeld agrarische ondernemers, financiers, ketenpartijen, onderzoekers en andere belanghebbenden. De adviezen van stakeholders kwamen bijvoorbeeld uit  uit het rapport ‘Goed boeren kunnen boeren niet alleen’ van de Taskforce Verdienvermogen Kringlooplandbouw, het rapport ‘Kringlooplandbouw in de praktijk’ van het Louis Bolk instituut, het rapport ‘Financiering transitie naar duurzame landbouw’ van Wageningen Economic Research en van Deltaplan Biodiversiteit.